Tâm là trọng điểm trong Đạo Phật, Tâm được định nghĩa là biết Pháp, biết Pháp lại chia thành tánh biết Pháp và tướng biết Pháp.
Pháp là chỉ chung cho hết thảy mọi sự vật, mọi hiện tượng cả hữu hình lẫn vô hình, có thể cụ thể diễn giải được hay là không diễn giải được (vượt lên mọi ngôn ngữ, tư duy biết thông thường). Nhìn chung Pháp được hiểu là tất cả những gì con người có thể nhận thức, lý giải được hoặc biết được.
Tướng biết của tâm là tâm nhận biết về tất cả những sự vật, hiện tượng và tâm lý thông qua suy nghĩ, trải nghiệm, phân tích, so sánh, cảm nhận, đánh giá, phán đoán. Tướng biết là tâm của người thế tục. Tâm này là tâm hỗn độn không dừng bởi vọng tưởng của bản ngã.
Tánh biết của tâm là tâm thấy biết mọi sự vật, hiện tượng, tâm lý ở thân tâm mà không có mặt suy nghĩ, niệm tưởng, không có đánh giá, phân tích hay phán đoán gì, chỉ có cái tâm thấy biết trung thực đúng bản chất tự nhiên của nó. Tâm này có tính trống rỗng, tĩnh lặng và sáng suốt.
Nói cách khác tách biết của tâm đã dừng hết mọi suy nghĩ, dừng hết mọi ý niệm về thời gian, không gian, chỉ còn cái tánh biết cả Không và Có hiện thực trọn vẹn. Lúc này ‘Ai thấy Pháp tức là thấy Như Lai, ai thấy Như Lai tức thấy Pháp’.
Tánh biết của tâm là tâm của người học Đạo trên đường giác ngộ giải thoát, tướng biết của tâm là tâm của người thế tục.
Tâm là biết Pháp, nên Tâm có tính sáng tạo, có thể tạo tác nghiệp, sinh diệt vô thường thu hút cách cảnh giới tương ứng với nó từ thiên giới xuống địa ngục, cho đến tam giới dục giới, sắc giới và vô sắc giới. Hay không sinh không diệt ra khỏi tam giới.
