Người học Tướng thì không ai không biết câu nói về Tâm sinh Tướng.
Hữu tâm vô tướng, tướng tùy tâm sinh
Hữu tướng vô tâm, tướng tùy tâm diệt
2 câu này để hiểu rõ thì lại phải hiểu về Tinh Khí Thần.
Tinh: Thịt, xương, da, lông, tóc, máu huyết, tủy não, tinh chất.
Khí: Khí lực, sinh lực, năng lượng để thân tâm hoạt động.
Thần: Chính là tâm thức, thần hồn, linh hồn, trí tuệ, suy tư, ý niệm
Từ đây sẽ thấy Tinh (Thân thể) và Thần (Tâm thức) liên kết với nhau bằng Khí (năng lượng), Khí bao gồm cả hơi thở ra vào. Cho nên khi sống thì Khí hoạt hóa lưu chuyển khắp thân, khi chết thì Khí dừng lại và tiêu tán, lúc đó Thân thể và Tâm thức sẽ tách rời, Tâm thức chuyển thành Thần Thức.
Với người còn sống thì sự liên kết ấy không tách rời, khi Tâm thức động loạn, hỗn tạp, tham sân si, ngạo mạn thì Khí (năng lượng) tiêu hao nhanh và hỗn loạn. Nó cũng giống như một người suốt ngày suy nghĩ đủ thứ thì sẽ cảm thấy nhanh đói, mệt mỏi, đau đầu. Người hay lo lắng, bất an, lo buồn cũng làm cho Khí lực suy giảm nhanh, trở nên thiếu ý chí, nghị lực. Người bệnh tật ốm đau Khí lực cũng suy giảm.
Điều này giống như hoạt động của máy móc, cái máy êm ái thì thường ít tiêu thụ điện hơn là cái máy kêu to ồn ào, nặng nề.
Khí lực mà suy giảm qua những điều trên thì năng lượng đã tiêu tán, Tinh chất cơ thể sẽ bị rút cạn nhanh, lúc đó hình thù cơ thể (Tướng) sẽ thô lậu, xấu về Tướng, biểu hiện bên ngoài thì Thần sắc u ám, ánh mắt lờ đờ, thiếu trí tuệ, giọng nói thô, đứt quảng, hụt hơi. Cái vỏ thể xác trông có vẻ béo tốt mà kỳ thực khí chất thì cạn kiệt. Như cái đèn dầu cháy nhanh quá làm rút hết dầu, dù cái vỏ thủy tinh còn nguyên.
Năng lượng (Khí) có nhiều loại, có loại thanh nhẹ, bay bổng, có loại thô đục, chìm xuống. Có thể nóng hoặc lạnh, có thể âm hoặc dương, có thể hỗn loạn hay chuyên nhất, thành từng dòng hay hỗn hợp, mạnh mẽ hay yếu ớt. Tất cả tùy thuộc vào tâm thức thế nào mà tương ứng.
Đó là tâm thức sinh tướng như vậy, ngoài ra khi Tâm thức thô lậu, dao động mạnh thì năng lượng tiêu tán nhanh và qua bảy lỗ là hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng. Tinh Khí còn bị mất đi nhiều qua sắc dục, đàn ông thì xuất tinh nhiều, phụ nữ thì xuất khí. Tất cả làm rút tỉa tinh chất của cơ thể, biến hình tướng thành u ám, xấu đi.
Ngược lại một người biết rèn luyện tâm tính, tâm thức yên ổn, ít ham muốn, ít nóng nảy, không ngu si, u tối, có trí tuệ, không ngạo mạn, sĩ diễn, tự hào, ít lăng xăng… thì Khí được bảo tồn, tinh chất cơ thể sẽ tụ lại thành hình, sắc tướng sẽ trở nên đẹp đẽ.
Tâm thức còn có tính sáng tạo, phân tầng, thu hút, Tâm thức thanh nhẹ, lương thiện, sáng suốt, an ổn thì sẽ làm cho Khí thanh nhẹ, chuyên nhất, không hỗn loạn. Khí thanh nhẹ làm biến chuyển thể chất thành thanh thoát, diện tướng thanh tao, đẹp đẽ.
Ngược lại Tâm thức u tối thì Khí nặng trọc, thô đục, hỗn loạn làm cho thể chất kết tụ thô thiển, hình thể trở nên xấu, sắc tướng ảm đạm. Hoặc tâm ác hiện ra tướng ác, tâm u mê hiện ra tướng u mê, tất cả đều là tương ứng như vậy.
